Provincie Fryslân

Een Operator Monitoring System waarmee Fryslân de prestaties van vervoerders structureel monitort en contractafspraken beter kan bewaken

De provincie Fryslân is als concessieverlener verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in meerdere gebieden in de provincie, waaronder Noord- en Zuidwest-Fryslân, de stadsdienst in Leeuwarden, Schiermonnikoog en Zuidoost-Fryslân. Binnen deze concessies verzorgen verschillende vervoerders het openbaar vervoer, waaronder Arriva en Qbuzz/Abellio. Voor de provincie is het essentieel om goed zicht te hebben op de prestaties van deze operators en te kunnen beoordelen of zij leveren wat contractueel is afgesproken.

Dat vraagt om een betrouwbare en gestructureerde manier van monitoren. Fryslân ontvangt hiervoor data uit verschillende bronnen, zoals e-ticketing, fleetmanagement, planning en andere operationele systemen. De uitdaging is om deze ruwe data te vertalen naar bruikbare stuurinformatie waarmee prestaties niet alleen periodiek kunnen worden verantwoord, maar ook actief kunnen worden gevolgd, geanalyseerd en besproken.

De provincie wilde daarom een oplossing die contractmonitoring, concessiebeheer en samenwerking met vervoerders ondersteunt in één gedeelde informatieomgeving. De vraag aan Zight was om hiervoor een Transit Analytics Platform te ontwikkelen dat aansluit op de Nederlandse monitoringsstandaard en alle relevante concessie-indicatoren inzichtelijk maakt.

De uitdaging

Als concessieverlener moet Fryslân op een consistente manier kunnen beoordelen hoe vervoerders presteren. Dat betekent dat de provincie zicht nodig heeft op zowel financiële, operationele als kwalitatieve indicatoren: van reizigersaantallen en punctualiteit tot voertuigkilometers, klachten en incidenten.

De basis van deze monitoring ligt in de concessiecontracten en in de Nederlandse standaard MIPOV2008. Tegelijkertijd komt de benodigde informatie uit verschillende bronsystemen en wordt die niet altijd direct in een vorm aangeleverd die geschikt is voor analyse of sturing. Fryslân zocht daarom een oplossing die de aangeleverde data verwerkt tot overzichtelijke KPI’s en dashboards, en tegelijkertijd voldoende analysemogelijkheden biedt om zelf verdiepend onderzoek te doen naar prestaties en afwijkingen.

De belangrijkste doelen waren daarom:

• een Transit Analytics Platform ontwikkelen met alle relevante KPI’s voor concessiemonitoring;
• Fryslân in staat stellen om te toetsen of vervoerders handelen volgens de contractafspraken;
• analyses mogelijk maken op de data die door operators wordt aangeleverd;
• één gedeelde informatiebasis creëren voor provincie en vervoerders, zodat prestaties vanuit dezelfde feiten besproken kunnen worden.

De oplossing

Voor de provincie Fryslân ontwikkelde Zight een Operator Monitoring System in de vorm van een Transit Analytics Platform dat is ingericht voor concessiebeheer en operator monitoring. In dit platform worden gegevens uit e-ticketing, fleetmanagement, planning en andere bronsystemen samengebracht en vertaald naar stuurinformatie die direct bruikbaar is voor monitoring en analyse.

Het platform bevat een brede set KPI’s en rapportages, waaronder inzichten in:

• opbrengsten en reizigerskilometers;
• reizigersaantallen en bezettingsgraad;
• OD-relaties en reispatronen;
• punctualiteit en frequentie;
• voertuigkilometers, inclusief revenue, dead en lost kilometres;
• klachten, incidenten en ontbrekende check-outs.

Daarnaast is een integraal dashboard ingericht dat in één oogopslag de algemene status van de ov-prestaties in Fryslân laat zien. Daarmee beschikt de provincie over een centraal startpunt voor monitoring, terwijl gebruikers ook de mogelijkheid hebben om verder in te zoomen op detailinformatie en specifieke analyses.

De oplossing is opgezet als een gehost systeem en ontworpen in lijn met MIPOV2008, zodat de monitoringsinformatie aansluit op de geldende Nederlandse standaard. Tegelijkertijd is het platform nadrukkelijk schaalbaar opgezet, zodat gebruikers het in de toekomst verder kunnen uitbreiden met nieuwe analyses en aanvullende informatiebehoeften.

Om het gebruik van het systeem goed te borgen, verzorgde Zight een gerichte training voor betrokken medewerkers. Bovendien kregen niet alleen medewerkers van Fryslân, maar ook medewerkers van de vervoerders toegang tot het systeem. Daardoor ontstond één gedeelde omgeving waarin provincie en operators met dezelfde cijfers werken en prestaties vanuit een gezamenlijk informatiebeeld bespreken.

Het resultaat

Met het Operator Monitoring System beschikt Fryslân over een structurele en datagedreven manier om concessieprestaties te volgen. De provincie monitort de prestaties van vervoerders wekelijks en gebruikt de inzichten uit het systeem als basis voor de maandelijkse gesprekken met operators.

Een belangrijke meerwaarde van de oplossing is dat zowel de provincie als de vervoerders met hetzelfde rapportagesysteem werken. Daardoor ontstaat een gedeelde basis voor monitoring, analyse en besluitvorming. Discussies gaan minder over welke cijfers kloppen en meer over wat de cijfers betekenen en welke verbeteracties nodig zijn.

Het platform helpt Fryslân daarmee niet alleen om contractafspraken beter te bewaken, maar ook om concessiebeheer professioneler en transparanter in te richten. Door prestaties structureel inzichtelijk te maken, ontstaat een sterkere basis voor samenwerking met vervoerders én voor beter onderbouwde beslissingen over de kwaliteit en ontwikkeling van het openbaar vervoer in de provincie.

Over Provincie Fryslân

• Land: Nederland
  
• Servicegebied: Noord- en Zuidwest-Fryslân, stadsdienst Leeuwarden, Schiermonnikoog en Zuidoost-Fryslân
  
• Organisatie: Provincie / concessieverlener openbaar vervoer
  
• Omvang: 9,1 miljoen reizigers
  
• Reizigerskilometers: 138 miljoen per jaar